Trẻ mới sinh ra, trong vòng 24 giờ đầu phải tiêm 1 mũi vắc-xin phòng viêm gan B ngay. Đây là cách tốt nhất để giúp phòng lây virus viêm gan B từ mẹ sang con. Tiêm vắc-xin mũi 1 càng sớm càng tốt nhằm mục đích để bảo vệ trẻ lọt lòng đã phơi nhiễm với virus ngay khi sinh, đây là một sự cạnh tranh giữa sự nhân lên của virus và vắc-xin tạo ra các kháng thể kịp thời trung hòa virus đang có trong thân, vậy nên nhiều nước trên thế giới đã vận dụng tiêm vắc-xin cho trẻ ngay trong vòng 12 giờ.
Việc tiêm vắc-xin thực hiện càng sớm thì hiệu quả sẽ càng cao, với mũi tiêm trong 24 giờ sau sinh có khả năng phòng được tới 85-90% các trường hợp lây truyền từ mẹ sang con. Hiệu quả dự phòng sẽ được giảm dần theo từng ngày từ 50-57% và sẽ không đạt được nếu tiêm sau 7 ngày.
Tiêm vắc-xin viêm gan B sớm không chỉ có hiệu quả tốt giúp phòng lây truyền viêm gan B từ mẹ sang con trong khi sinh mà còn giúp cho trẻ sơ sinh sớm được bảo vệ phòng lây viêm gan B từ những thành viên khác trong gia đình, người trông nom trẻ hoặc từ những đứa trẻ khác qua tiếp xúc trực tiếp với vết xước và chảy máu. Trẻ sơ sinh bị nhiễm virus viêm gan B từ mẹ sẽ có nguy cơ trở nên bệnh mãn tính là 90% và có khoảng 25% trong số đó sẽ chết bởi ung thư gan và xơ gan.
Trẻ nào không nên tiêm vắc-xin viêm gan B trong vòng 24 giờ sau sinh?
Hoãn tiêm đối với trẻ đang ốm, sốt, mắc phải các bệnh nhiễm trùng cấp tính.
Đối với những trẻ đẻ non, đẻ khó, cân nặng thấp, mẹ bị sốt trước và sau khi sinh, nước ối bẩn, thai già tháng, con bị ngạt, trẻ dị tật... cần được thăm khám cẩn thận để nhằm tránh các trường hợp trùng hợp ngẫu nhiên.
Tiêm vắc-xin viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ sau sinh là cách tốt nhất để bảo vệ trẻ.
Virus viêm gan B lây từ mẹ sang con thế nào?
Trong tuổi mang thai rất hiếm khi xảy ra truyền nhiễm virus viêm gan B từ mẹ sang con, thường không quá 2%. Virus viêm gan B lây nhiễm từ mẹ sang con đốn là vào thời kì sinh nở.
Ở thời khắc này, khi tử cung co thắt thì các huyết mạch nơi nhau bám cũng bị co thắt có thể giúp cho máu mẹ xúc tiếp trực tiếp với máu con (thông thường máu mẹ và máu con sẽ không xúc tiếp nhau mà chỉ xảy ra luận bàn chất tại bánh nhau) hoặc khi trẻ chui qua ống âm đạo của người mẹ, sự lây truyền sẽ diễn ra vào trong thời khắc này.
Nếu mẹ bị nhiễm có HBsAg+ và HBeAg+ thì tới 90% trẻ sẽ bị lây truyền; hoặc mẹ nhiễm chỉ có HBsAg+ thì khả năng trẻ bị lây là 10%. Virus có thể truyền sang trẻ khi xúc tiếp gần gụi với những người bị nhiễm trong gia đình hay người chăm nom.
Bà mẹ xét nghiệm HBsAg âm tính thì có nên tiêm vắc-xin viêm gan B cho trẻ trong vòng 24 giờ không?
Trường hợp mẹ có xét nghiệm HBsAg âm tính, thì trên lý thuyết là không mắc viêm gan B, tuy nhiên vẫn tiêm vắc-xin ngay sau sinh bởi một số lý do sau:
Xét nghiệm âm tính giả trong khi mẹ vẫn đang bị nhiễm virus viêm gan B; chưa kể là chất lượng xét nghiệm, biên chép nhầm, hay bẩm nhầm.
Mẹ đang nhiễm ở thời kỳ cửa sổ (30 - 60 ngày) nên sẽ không phát hiện được qua xét nghiệm.
Một số trường hợp chủng đột biến virus viêm gan B nên có thể lẩn tránh hệ thống miễn nhiễm và sẽ không phát hiện được qua xét nghiệm máu.
Mẹ xét nghiệm HBsAg âm tính nhưng trẻ có thể bị phơi nhiễm viêm gan B trong phòng sinh từ 1 sản phụ khác hoặc từ viên chức y tế, hoặc từ người nhà khác đang mắc viêm gan B.
Lây từ mẹ qua con (chu sinh): lây nhiễm virus từ mẹ sang trẻ sơ sinh trong lúc sinh khá dễ dàng.
lây từ trẻ qua trẻ: truyền nhiễm thường xảy ra ở nhà, dài, bệnh viện nhi và nhà trẻ. Cơ chế lây truyền từ trẻ qua trẻ có thể liên quan tới sự tiếp xúc các vết thương, vết trầy xước nhỏ ở trên da, niêm mạc có chảy máu, hoặc dịch tiết của vết thương. Virus viêm gan B cũng có thể lây bằng cách ưng chuẩn xúc tiếp với nước miếng duyệt y vết cắn, vết trầy xước khác ở vùng da và qua sự nhai thức ăn trước cho trẻ.
lây truyền ưng chuẩn sự tiêm chích và truyền máu: Tiêm không an toàn là đường lây truyền chủ yếu của virus viêm gan B và các bệnh khác (viêm gan C, HIV).
BS. Lê Anh
