Vàng da ở trẻ sơ sinh: Những dấu hiệu được coi là bệnh lý

Trẻ lọt lòng có thể bị vàng da sinh lý hoặc vàng da bệnh lý. Vàng da sinh lý thường biến mất sau một thời kì ngắn. Trong khi đó, nếu bị vàng da bệnh lý sẽ rất nguy hiểm do trẻ có thể bị hôn mê, co giật, bởi vậy, các bậc ba má cần biết cách phát hiện bệnh vàng da ở trẻ lọt lòng.

vì sao trẻ lọt lòng bị vàng da sinh lý?

Vàng da lọt lòng là do tăng bilirubin gián tiếp rất hay gặp, chiếm 25 - 30% ở trẻ đủ tháng và phần đông gặp ở trẻ đẻ thiếu tháng (đẻ non). Bệnh thường xảy ra trong những ngày đầu sau sinh. Vàng da sinh lý có thể ở mức độ nhẹ, với trẻ đủ tháng, bình thường vàng da được coi là sinh lý khi vàng da xuất hiện sau 24 giờ tuổi, sẽ hết trong vòng 1 tuần với trẻ đủ tháng và 2 tuần đối với trẻ non tháng. chừng độ vàng da nhẹ là chỉ vàng da thuần tuý (chỉ vàng da vùng mặt, cổ, ngực và vùng bụng phía trên rốn), không kết hợp các triệu chứng bất thường khác (thiếu máu, gan lách to, bỏ bú, lử đử...). Nồng độ bilirubin/máu không quá 12mg% ở trẻ đủ tháng và không quá 14mg% ở trẻ non tháng... Tốc độ tăng bilirubin/máu không quá 5mg% trong 24 giờ. Ngoài ra, trẻ sơ sinh nước đái có màu tối hoặc màu vàng (nước giải của bé lọt lòng thường không màu) và phân nhạt màu.

nguyên do gây vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh là do sự tích của bilirubin, một chất có màu vàng được sinh ra khi các tế bào hồng cầu bị phá vỡ phóng thích ra. Hiện tượng này xảy ra phổ quát ở trẻ sơ sinh vì các bé có lượng tế bào hồng cầu cao, các tế bào này thẳng bị phá vỡ và được thay mới. Trong khi đó, gan của bé lại chưa đủ trưởng thành để lọc bỏ hết bilirubin khỏi máu bởi vậy gây nên vàng da. Khi bé được khoảng 2 tuần tuổi, gan đã phát triển đầy đủ hơn và đủ sức xử lý bilirubin nên bệnh vàng da sẽ tự khỏi mà không gây ra bất kỳ hiểm nguy nào.

chăm chút trẻ sơ sinh non tháng tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội. Ảnh: NN

Thế nào vàng da lọt lòng bệnh lý?

Trong một số ít trường hợp, vàng da là bộc lộ của một căn bệnh tiềm tàng nào đó và ở những trường hợp này vàng da sẽ xuất hiện sớm, trong vòng 24 giờ sau sinh. trình bày của vàng da sơ sinh bệnh lý là vàng da đậm xuất hiện sớm, không hết vàng sau 1 tuần với trẻ đủ tháng và 2 tuần đối với trẻ non tháng; mức độ vàng toàn thân, lòng bàn tay, bàn chân và cả kết mạc mắt. Đồng thời với vàng da, có xuất hiện các triệu chứng bất thường khác (trẻ lừ đừ, bỏ bú, co giật...). Xét nghiệm bilirubin trong máu tăng hơn thường ngày. Nếu không phát hiện và điều trị vàng da sơ sinh bệnh lý kịp thời có thể xảy ra biến chứng nhiễm độc thần kinh do bilirubin gián tiếp thấm vào não làm cho trẻ bị tử vong hoặc bị bại não suốt đời.

Nguyên tắc điều trị vàng da sơ sinh như thế nào?

Hầu hết vàng da sinh lý ở trẻ sơ sinh chỉ theo dõi không cần điều trị sẽ tự khỏi sau một thời kì ngắn, chỉ những trường hợp có mức bulirubin quá cao mới cần phải can thiệp về y tế bởi nguy cơ biliburin có thể chuyển di đến não và gây thương tổn não. Có hai phương pháp thường được sử dụng là chiếu đèn năng lượng và truyền máu. Chiếu đèn là dùng ánh sáng có bước sóng từ 400 - 500nm, cực điểm 450 - 460nm tương ứng với đỉnh hấp thu của bilirubin (ánh sáng màu xanh dương). Khi chiếu đèn năng lượng, ánh sáng sẽ xuyên qua da, tác động lên các phân tử bilirubin nằm trong lớp mỡ dưới da để biến đổi các phân tử bilirubin gián tiếp (độc cho não của trẻ) thành các sản phẩm đồng phân hay các sản phẩm quang ôxy hóa tan được trong nước, không độc và sẽ được đào thải qua gan (qua mật) và thận (qua nước tiểu). Chiếu đèn được chỉ định sau 24 giờ tuổi để điều trị vàng da tăng bilirubin gián tiếp bệnh lý chưa có triệu chứng tiền nhiễm độc hay nhiễm độc thần kinh. Cũng có thể chiếu đèn đề phòng trong các trường hợp có nguy cơ vàng da sơ sinh như trẻ non tháng, có bướu huyết thanh, hộp sọ to, trẻ có tán huyết...

Cần vô cùng lưu ý khi chiếu đèn, đó là trẻ được cởi trần, có che kín mắt và bộ phận sinh dục, thường xuyên xoay xoả mình cho trẻ để tăng diện tích da tiếp xúc với ánh sáng. Có thể chiếu đèn liên tục hay cách quãng, với trẻ đủ tháng khỏe mạnh, khoảng sau 3 giờ có thể cho trẻ ra ngoài để bú mẹ hoặc thay tã. hồ hết trẻ nhỏ đều đáp ứng rất tốt với việc chữa trị và có thể mau chóng trở về thường nhật. Nếu bé có nguy cơ bị nhiễm độc bilirubin cao, bác sĩ có thể coi xét biện pháp truyền máu. Trong đó, một phần máu của bé sẽ được thay thế để giảm bớt nồng độ bilirubin.

BS. Việt Bắc

Đang mỉa mai con dâu: "Cô lấy được con tôi khác gì chết đuối vớ được cọc" thì bất ngờ nhân vật này lên tiếng khiến mẹ chồng tái mặt

Nga tâm tư, cô là người không may mắn trong chuyện tình cảm. Năm 25 tuổi Nga yêu nhầm phải người đàn ông đã có vợ. Anh ta lừa dối tình cảm của cô, tiếc rằng lúc phát hiện ra sự thực thì cũng là lúc Nga nhận ra trong người cô đã có giọt máu của kẻ phụ bạc ấy. Dù thống khổ nhưng cô vẫn quyết chia tay với gã ta để làm mẹ đơn thân, một mình vượt cạn.

Sau mấy năm vật lộn nuôi con một mình, Nga tưởng như lòng mình đã chai sạn không thể rung động trước bất cứ một người đàn ông nào nữa. Vậy nhưng sau khi gặp Tuấn, sự quan tâm thực tâm của anh đã khiến khối băng giá trong cô tan chảy. Có điều Tuấn là trai tân, điều kiện gia đình rất tốt nên ngay lần đầu cô về nhà anh chơi, Nga đã bị mẹ anh phản đối ra mặt. Mẹ Tuấn không ngại nói thẳng với Nga: "Chuyện tình cảm của cháu với con trai bác là không thể ưng ý. Nó là trai tân, lại có bằng cấp đoàng hoàng, làm sao có thể lấy gái nạ dòng như cháu làm vợ".

Ảnh minh họa

Nga kể, do mẹ Tuấn gây sức ép nhiều lần nên cô cũng chùn lòng chủ động chia tay Tuấn mà anh không chịu. Anh chuyện trò tình cảm của anh, mẹ anh không có quyền quyết định thay. Sau Nga cũng không rõ Tuấn thuyết phục kiểu gì mà bà ưng ý cho hai người làm đám cưới. Có điều bước chân về làm dâu nhà Tuấn rồi cô mới bị mẹ anh hạch sách cho tới khổ.

Biết mẹ chồng không ưa mình nên bản thân Nga lúc nào cũng hết dạ chăm lo cho gia đình Tuấn. Ngoài việc săn sóc bác mẹ chồng, Nga cũng thay tự chủ động kinh tế, nuôi dậy con thật ngoan để cha mẹ Tuấn không bao giờ phải phiền lòng về con riêng của cô. Vậy nhưng cô có cố cỡ nào mẹ Tuấn vẫn giữ nguyên thái độ hờ hững với con dâu, nhiều khi cô hỏi bà cũng không thèm đáp lại, thấy con cô khóc bà cũng không dỗ giúp.

Tuấn hiểu vợ khó nhọc, phải chịu nhiều thiệt thòi nên bàn với Nga xin ra ở riêng song cô lắc đầu bảo: "Không được đâu anh, ba má chỉ có mình anh là con trai, mình mà dọn ra ngoài thì ai sẽ chăm nom họ. Hơn nữa trốn tránh mãi cũng không phải cách hay, em tin mình cứ hiếu hạnh, một mực sẽ có ngày cha mẹ mở lòng với em".

Tiếc rằng đó chỉ là suy nghĩ riêng của Nga còn mẹ chồng cô lại không hề nghĩ vậy. Đến hôm ấy, con trai cô bị ốm phải nhập viện cấp cứu, Tuấn thương thằng bé nên xin nghỉ làm 1 tuần để ở nhà chăm con cùng vợ. Mẹ anh thấy thế sốt ruột liền cha con dâu: "Vì mẹ con cô mà con trai tôi khổ lây. Lấy cô nó như đeo đá vào người".

Nghe mẹ chồng nói, Nga tủi rơi nước mắt nhưng vẫn nhẹ nhõm đáp: "Sao mẹ lại nói thế, dù gì thì chúng con cũng đã là vợ chồng. Những lúc như thế này, con với anh ấy mới phải dựa vào nhau…".

Không để cô nói hết câu, mẹ Tuấn trợn luôn mắt bảo: "Chỉ có cô phải dựa vào nó chứ con trai tôi đâu cần. Cô lấy thằng Tuấn khác gì chết trôi vớ được cọc".

Ảnh minh họa

Đúng lúc mẹ chồng Nga đang to tiếng với con dâu thì Tuấn từ phòng bên đi sang lớn tiếng: "Mẹ có thôi đi không. Vợ chồng con không ai chết đuối cũng chẳng ai là cọc cả. Chúng con thương xót nhau mới thành vợ thành chồng. Con coi con cô ấy như con đẻ của con. Mẹ đừng bao giờ phân biệt như thế bởi người ta có thể xin con nuôi về chăm thì không có lý do gì con lại không thể săn sóc thương yêu đứa con do vợ mình dứt ruột đẻ ra. Vậy nên con mong mẹ hiểu và vun đắp hạnh phúc cho chúng con".

Tuấn liền dắt thẳng vợ về phòng còn mẹ anh thì cứ đứng ngây người trước những lời con trai mình nói. Cả đêm ấy bà nằm trằn trọc suy nghĩ về những gì Tuấn nói lúc chiều. Bà dần hiểu ra, đúng là bà đã không phải với Nga. Con trai bà nói đúng, vì sao Tuấn lại không thể xót thương con riêng của vợ như con đẻ của mình trong khi lúc nào bà cũng dậy anh phải biết thương xót đùm bọc những người yếu thế hơn mình. Nghĩ tới đây, bà thở dài chép miệng. Rồi từ hôm sau bà bắt đầu đổi thay.

Nga chia sẻ thêm, sau lần ấy mẹ Tuấn đối với cô khác hẳn, bà niềm nở gần gụi với cô hơn, đồng thời cũng chịu thương chịu khó chăm cháu giúp con dâu. Nhờ vậy mà cuộc sống làm dâu của cô dễ chịu hơn rất nhiều.